جمعه فاتح، فرمانده تاجیکتبار طالبان در حوزه درواز بدخشان، یکی از چهرههای شناختهشده در ساختار نظامی این گروه به شمار میرود. او حدود ۱۵ سال پیش به طالبان پیوست و در سالهای جنگ علیه حکومت پیشین افغانستان، در کنار این گروه فعالیت نظامی داشت. با این حال، تحولات اخیر در بدخشان نشان میدهد که او دیگر از برخی دستورات مقامهای ارشد طالبان پیروی نمیکند و رهبری این گروه او را به عنوان یک عنصر «سرکش» معرفی کرده و در صدد مهار یا سرکوب او است.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، جمعه فاتح حدود یک سال پیش از سقوط کابل، با انجام حملات در مناطق راهبردی بدخشان و تصرف برخی ذخایر تسلیحاتی باقیمانده از دوران گذشته، موقعیت نظامی خود را در حوزه دروازها تقویت کرد. پس از تسلط طالبان بر افغانستان، او به عنوان ولسوال نسی تعیین شد و طی چهار سال گذشته نفوذ سیاسی، نظامی و اقتصادی خود را در این منطقه گسترش داده است. هوادارانش او را «فاتح درواز» و «امیر عمومی دروازها» مینامند؛ موضوعی که به نگرانی مقامهای طالبان دامن زده است.
گزارشها حاکی است که افزایش قدرت و استقلال عمل او در بدخشان، به تدریج باعث نگرانی رهبری طالبان شده است. بر اساس این اطلاعات، برای کاهش نفوذ او، حدود پنج ماه پیش از سوی رهبری طالبان به عنوان معاون والی زابل منصوب شد. او پس از حدود یک و نیم ماه تأخیر به زابل رفت، اما مدتی بعد به بدخشان بازگشت و بیش از دو ماه است که از بازگشت به محل وظیفه خود خودداری میکند.
منابع منتسب به طالبان میگویند که او در زمان حضور در زابل به اطلاعاتی دست یافته که نشان میداد احتمال بازداشت یا هدف قرار گرفتنش وجود دارد. بر همین اساس، وی پس از بازگشت به بدخشان، حضور و آرایش نظامی خود را در منطقه تقویت کرده است.
بر اساس این گزارشها، جمعه فاتح در یازدهم ماه جوزا در یک گردهمایی هوادارانش در روستای «جویدره» ولسوالی نسی سخنرانی کرده و ادعا نموده است که حدود دو هزار و پنجصد نیروی مسلح در اختیار دارد و شمار نیروهایش در سراسر بدخشان و شمالشرق به حدود ده هزار نفر میرسد.
یافتههای منابع مختلف نشان میدهد که او به برخی انبارهای تسلیحاتی باقیمانده از دوران گذشته نیز دسترسی پیدا کرده است. گفته میشود این ذخایر شامل سلاحهای سبک و سنگین بوده که پیشتر در اختیار فرماندهان محلی قرار داشته و پس از تحولات مختلف، کنترل آنها تغییر کرده است.
منابع محلی همچنین مدعیاند که این فرمانده در سالهای اخیر با استفاده از درآمدهای محلی، از جمله استخراج منابع معدنی، و همچنین خرید و فروش غیررسمی سلاح، توانسته بخشی از تسلیحات خود را تقویت کند.
نویسنده:سلیمه آریایی
