آصف درانی، نمایندۀ پیشین ویژۀ پاکستان برای افغانستان، هشدار داده است که گسترش روابط سیاسی مسکو و دهلی‌نو با طالبان می‌تواند بر معادلات امنیتی و سیاسی منطقه تأثیر بگذارد و نگرانی‌های اسلام‌آباد دربارۀ فعالیت گروه‌های مسلح در افغانستان را افزایش دهد.
درانی در یک مقالۀ تحلیلی نوشته است که روند موسوم به «فارمت مسکو» که در آغاز با هدف کمک به حل‌وفصل سیاسی مسئلۀ افغانستان و رسیدگی به نگرانی‌های امنیتی کشورهای منطقه شکل گرفته بود، اکنون به‌تدریج به سمت تعامل سیاسی نزدیک‌تر با ادارۀ طالبان حرکت می‌کند.
او با اشاره به نشست پنجم اکتوبر این فارمت گفته است که اختلاف میان هیأت‌های افغانستان و پاکستان و منتشرنشدن اعلامیۀ مشترک پس از نشست، نشان‌دهندۀ وجود اختلاف‌های جدی دربارۀ تعهدات امنیتی افغانستان است.
به نوشتۀ درانی، طالبان با ماده ای در اعلامیۀ مشترک مخالفت کردند که بر جلوگیری از فعالیت‌های تروریستی از خاک افغانستان و مسئولیت این کشور در قبال امنیت کشورهای همسایه تأکید داشت. او گفته است که این موضوع تازه نیست و در اعلامیه‌های پیشین نیز مطرح شده بود؛ از همین رو، مخالفت طالبان با عباراتی که قبلاً پذیرفته شده بودند، پرسش‌هایی را دربارۀ آمادگی این گروه برای پاسخ‌گویی به نگرانی‌های امنیتی منطقه ایجاد می‌کند.
نمایندۀ پیشین پاکستان همچنین اظهارات سرگئی لاوروف، وزیر خارجۀ روسیه، دربارۀ معرفی ادارۀ طالبان به‌عنوان «حکومت ملی» را نشانۀ تغییر در موضع مسکو دانسته است. به گفتۀ او، روسیه در جولای ۲۰۲۵ نخستین کشوری بود که حکومت طالبان را به‌رسمیت شناخت.
درانی استدلال کرده است که اکنون مسئلۀ اصلی، ادامۀ روابط روسیه با طالبان نیست، بلکه این است که مسکو تا چه اندازه حاضر خواهد بود برای تقویت حکومت این گروه حمایت عملی فراهم کند.
او در ادامۀ تحلیل خود، به افزایش حضور و فعالیت‌های دیپلوماتیک هند در افغانستان پس از بازگشت طالبان به قدرت اشاره کرده و گفته است که دهلی‌نو در سال‌های اخیر روابط سیاسی خود را با این گروه گسترش داده است.
درانی ادعا کرده است که پاکستان از مدت‌ها به این‌سو هند را به حمایت مالی از تحریک طالبان پاکستان (تی‌تی‌پی) و اردوی آزادی‌بخش بلوچستان متهم می‌کند؛ اتهام‌هایی که هند آن‌ها را رد کرده است.
به باور او، اگر روسیه و هند، هرکدام بر اساس اهداف جداگانۀ خود، به طالبان مشروعیت سیاسی بیشتر و فضای گسترده‌تری برای تعاملات بین‌المللی فراهم کنند، ممکن است رهبران این گروه احساس کنند که برای رسیدگی به نگرانی‌های امنیتی پاکستان، فشار و نیاز کمتری وجود دارد.
درانی گفته است که روسیه از حضور گروه‌های مسلح در افغانستان، از جمله تحریک طالبان پاکستان، داعش خراسان، القاعده، جنبش اسلامی ازبکستان و جنبش اسلامی ترکستان شرقی، آگاهی دارد و از پیامدهای احتمالی فعالیت این گروه‌ها بر امنیت آسیای مرکزی نیز مطلع است.
به گفتۀ او، گزارش‌های شورای امنیت سازمان ملل متحد و سایر نهادهای بین‌المللی، حضور گروه‌های مسلح در افغانستان را تأیید کرده‌اند؛ با این حال، مسکو تا اکنون موضوع ارزیابی اقدامات ضدتروریستی طالبان را به‌گونۀ گسترده به ابزاری برای اعمال فشار سیاسی تبدیل نکرده است.
این مقام پیشین پاکستانی به نشست سه‌جانبۀ پاکستان، چین و افغانستان در آگست ۲۰۲۵ نیز اشاره کرده و گفته است که طالبان در آن نشست، با عباراتی مخالفت کردند که پیش از آن در اعلامیۀ مشترک نشست اسلام‌آباد در سال ۲۰۲۳ پذیرفته شده بود.
او معتقد است که طالبان خواهان بهره‌مندی از مزایای روابط منطقه‌ای و تعاملات دیپلوماتیک هستند، اما در برابر پذیرش تعهداتی که مسئولیت‌های امنیتی و سیاسی مشخصی بر دوش آنان می‌گذارد، مقاومت می‌کنند.
درانی هشدار داده است که اگر طالبان از اقدام علیه گروه‌های مسلح مخالف پاکستان، به‌ویژه تحریک طالبان پاکستان، خودداری کنند و هم‌زمان روسیه و هند حمایت سیاسی خود از کابل را افزایش دهند، اسلام‌آباد ناگزیر خواهد شد محاسبات و سیاست‌های خود در قبال افغانستان را دوباره بررسی کند.
به گفتۀ او، تغییر رویکرد مسکو در برابر طالبان ممکن است فراتر از روابط دوجانبۀ این دو طرف پیامد داشته باشد و بر توازن سیاسی و دیپلوماتیک سراسر منطقه در قبال افغانستان نیز تأثیر بگذارد.
نویسنده:رویا ستانکزی
