همزمان با نزدیک شدن به پنجمین سالگرد بازگشت طالبان به قدرت، دیدهبان حقوق بشر اعلام کرد افغانستان با یکی از شدیدترین بحرانهای حقوق بشری و بشردوستانه جهان روبهرو است. این سازمان میگوید محدودیتهای گسترده بر زنان و دختران و همچنین سرکوب منتقدان، وضعیت این کشور را بیش از پیش وخیم کرده است.
دیدهبان حقوق بشر روز دوشنبه، ۱۲ اسد، در گزارشی به مناسبت پنجمین سالگرد تسلط دوباره طالبان بر افغانستان نوشت که این گروه از زمان بازگشت به قدرت، با اعمال محدودیتهای گسترده، حقوق اساسی شهروندان، بهویژه زنان و دختران، را نقض کرده است.
در این گزارش آمده است که زنان و دختران همچنان از آموزش متوسطه و دانشگاهی محروم هستند و در زمینه اشتغال، آزادی رفتوآمد، آزادی بیان و حضور در زندگی عمومی نیز با محدودیتهای گسترده روبهرو هستند. این سازمان این محدودیتها را از مهمترین چالشهای حقوق بشری در افغانستان دانسته است.
دیدهبان حقوق بشر همچنین اعلام کرده است که خبرنگاران، فعالان مدنی و افرادی که طالبان آنان را منتقد خود میدانند، همچنان با تهدید، بازداشت خودسرانه و شکنجه مواجه هستند. به گفته این سازمان، صدها عضو نیروهای امنیتی حکومت پیشین نیز در سالهای گذشته قربانی انتقامگیری و قتلهای فراقضایی شدهاند.
در بخش دیگری از این گزارش، وضعیت بشردوستانه افغانستان «بحرانی» توصیف شده است. به نوشته دیدهبان حقوق بشر، پس از کاهش بخش بزرگی از کمکهای بینالمللی، اکنون نیمی از جمعیت افغانستان به کمکهای غذایی و خدمات درمانی نیاز دارند و نظام صحی کشور نیز با کمبود شدید منابع روبهرو است.
این سازمان افزوده است که بیش از ۳.۷ میلیون کودک در افغانستان با سوءتغذیه حاد مواجه هستند. همچنین، اخراج گسترده مهاجران افغان از پاکستان و ایران، بحران انسانی را عمیقتر کرده است، زیرا بسیاری از بازگشتکنندگان فاقد سرپناه، شغل و منابع درآمدی هستند.
در گزارش همچنین آمده است که درگیریهای مسلحانه میان طالبان و پاکستان، همراه با حملات شاخه خراسان گروه داعش در سالهای اخیر، صدها قربانی غیرنظامی برجا گذاشته است. دیدهبان حقوق بشر این وضعیت را از عوامل تشدید ناامنی و بحران انسانی در افغانستان دانسته است.
دیدهبان حقوق بشر با اشاره به صدور حکم بازداشت رهبران طالبان از سوی دیوان کیفری بینالمللی و ایجاد سازوکار مستقل پاسخگویی سازمان ملل متحد برای افغانستان در سال ۲۰۲۵، این اقدامات را گامهایی مهم در مسیر پایان دادن به مصونیت عاملان نقض حقوق بشر ارزیابی کرده است.
این سازمان در پایان تأکید کرده است که محکوم کردن سیاستهای طالبان بهتنهایی کافی نیست. دیدهبان حقوق بشر از دولتها خواسته است با افزایش فشار بر طالبان برای لغو محدودیتهای اعمالشده علیه زنان و دختران، حمایت از روندهای بینالمللی پاسخگویی، تأمین بودجه برنامههای بشردوستانه افغانستان و پایان دادن به اخراج اجباری پناهجویان و مهاجران افغان، برای بهبود وضعیت این کشور اقدام کنند.
نویسنده:سلیمه آریایی
