دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده آمریکا، اعلام کرد اجرای توافق همکاری هستهای غیرنظامی میان واشنگتن و ریاض، مشروط به پیوستن عربستان سعودی به توافقنامههای ابراهیم است. همزمان، دفتر نخستوزیر اسرائیل نیز اعلام کرد که پیوستن عربستان سعودی به این توافقنامهها میتواند نقطه عطفی در روند صلح خاورمیانه باشد.
پیوستن عربستان سعودی به توافقنامههای ابراهیم، در عمل به معنای عادیسازی روابط و به رسمیت شناختن اسرائیل از سوی ریاض خواهد بود؛ موضوعی که در سالهای اخیر از مهمترین محورهای رایزنیهای دیپلماتیک در منطقه به شمار میرود.
ترامپ روز پنجشنبه، اول اسد، در پیامی در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» نوشت که توافق همکاری هستهای غیرنظامی با عربستان سعودی تأیید خواهد شد، اما اجرای آن بهطور کامل به پیوستن ریاض به توافقنامههای ابراهیم وابسته است. او این توافقنامهها را «محترم و موفق» توصیف کرد.
رئیسجمهور آمریکا همچنین تأکید کرد که این همکاری صرفاً برای اهداف غیرنظامی در نظر گرفته شده و هیچگونه غنیسازی مواد هستهای را شامل نخواهد شد. به گفته او، برنامه مورد نظر تنها برای استفادههای صلحآمیز طراحی شده است.
دفتر نخستوزیر اسرائیل نیز در واکنش به این موضوع اعلام کرد که اقدام نظامی مشترک آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی ایران و تضعیف آنچه «محور تروریستی تهران» خوانده شد، زمینه را برای گسترش روند صلح و عادیسازی روابط در منطقه فراهم کرده است.
در مقابل، شماری از کارشناسان هشدار دادهاند که هرگونه همکاری هستهای در منطقه، حتی با اهداف غیرنظامی، ممکن است در آینده خطر گسترش فناوریها و توانمندیهای هستهای را افزایش دهد و بر پیچیدگیهای امنیتی خاورمیانه بیفزاید.
موضوع برنامه هستهای ایران نیز در ماههای اخیر یکی از اصلیترین محورهای اختلاف میان آمریکا، اسرائیل و جمهوری اسلامی ایران بوده و همچنان در کانون تحولات سیاسی و امنیتی منطقه قرار دارد.
ترامپ در سال ۲۰۲۰ نقش میانجی را در شکلگیری توافقنامههای ابراهیم ایفا کرد؛ توافقی که به عادیسازی روابط اسرائیل با امارات متحده عربی و بحرین انجامید. پس از آن نیز سودان و مراکش روابط دیپلماتیک خود را با اسرائیل عادیسازی کردند.
ایالات متحده آمریکا و عربستان سعودی روز چهارشنبه توافق همکاری هستهای موسوم به «توافق ۱۲۳» را امضا کردند. بر اساس این توافق، چارچوب همکاری دو کشور در زمینه استفاده غیرنظامی از انرژی هستهای تعیین میشود و به گفته برخی منابع، میتواند زمینه توسعه زیرساختهای هستهای غیرنظامی عربستان سعودی را فراهم سازد.
نویسنده:سلیمه آریایی
