گروه بینالمللی بحران در گزارشی تازه اعلام کرده است که زنان افغانستان در واکنش به محدودیتهای گسترده طالبان، بیش از گذشته به تجارت آنلاین و کسبوکارهای خانگی روی آوردهاند تا هم معیشت خانوادههای خود را تأمین کنند و هم حضور اجتماعی خود را حفظ نمایند.
این گزارش با عنوان «یک راه نجات ناپایدار؟ کسبوکار به رهبری زنان در افغانستان» منتشر شده و میگوید بسیاری از زنان در شرایطی که از آموزش، کار دولتی و حضور گسترده در جامعه محروم شدهاند، از شبکههای اجتماعی و فروش اینترنتی برای ادامه فعالیت اقتصادی استفاده میکنند.
طالبان پس از بازگشت به قدرت در سال ۲۰۲۱ محدودیتهای گستردهای بر زنان اعمال کردهاند؛ از جمله محدودیت در آموزش دختران بالاتر از صنف ششم، محدودیتهای شغلی، محدودیت سفر و کاهش حضور اجتماعی زنان.
با وجود این محدودیتها، کسبوکارهای کوچک خانگی و بخش خصوصی به یکی از معدود فضاهای باقیمانده برای فعالیت اقتصادی زنان تبدیل شده است.
گروه بینالمللی بحران میگوید شمار مجوزهای صادرشده برای کسبوکارهای تحت مدیریت زنان پس از بازگشت طالبان چهار برابر افزایش یافته است. همچنین بسیاری از زنان بدون ثبت رسمی و به شکل غیر رسمی از خانه فعالیت اقتصادی دارند.
در این گزارش آمده است که فعالیتهای زنان بیشتر در حوزههایی مانند صنایع دستی، قالین بافی، خیاطی، تولید لباس، فرآوری مواد غذایی و فروش محصولات محلی متمرکز است.
بسیاری از زنان برای کاهش محدودیتهای رفتوآمد، محصولات خود را از طریق شبکههای اجتماعی و پلتفرمهای آنلاین به فروش میرسانند و به این ترتیب به مشتریان بیشتری دسترسی پیدا میکنند.
گروه بینالمللی بحران تأکید کرده است که کار در خانه و استفاده از ابزارهای دیجیتال، به زنان امکان داده است بدون حضور مستقیم در فضای عمومی، فعالیت اقتصادی خود را ادامه دهند.
در عین حال، این نهاد هشدار داده است که محدودیتهای موجود همچنان موانع جدی برای زنان کارآفرین ایجاد میکند؛ از جمله الزام همراهی محرم برای سفر، محدودیت در رفتوآمد، دشواری تعامل با نهادهای دولتی و تفکیک جنسیتی در برخی حوزهها.
در این گزارش همچنین به ممنوعیت فعالیت سالنهای زیبایی در سال ۲۰۲۳ اشاره شده است که بر اساس آن حدود ۱۲ هزار کسبوکار تعطیل و بیش از ۶۰ هزار زن بیکار شدند.
گروه بینالمللی بحران وضعیت اقتصاد افغانستان را همچنان بحرانی توصیف کرده و گفته است کاهش کمکهای خارجی، بازگشت گسترده مهاجران از ایران و پاکستان و رکود اقتصادی، فشار بیشتری بر خانوادهها وارد کرده است.
این نهاد از طالبان خواسته است محدودیتهای اعمالشده بر زنان، بهویژه در زمینه سفر و تعاملات اداری، کاهش یابد و دسترسی آسانتر آنان به بازارها و خدمات دولتی فراهم شود.
همچنین از کشورهای کمککننده و نهادهای بینالمللی خواسته شده است با حمایت مالی، آموزشهای فنی، ارتقای سواد دیجیتال و تقویت کسبوکارهای کوچک از زنان کارآفرین افغانستان پشتیبانی کنند.
در پایان این گزارش تأکید شده است که حمایت اقتصادی از زنان افغان میتواند یکی از راههای مهم برای بهبود وضعیت آنان باشد و بدون درگیری مستقیم سیاسی، امکان ادامه فعالیت و امید به آینده را برای زنان فراهم کند.
نویسنده:سلیمه آریایی
