گزارش تازه نهاد «سکیوریتی کانسل ریپورت» نشان میدهد که چین پس از ماهها رقابت سیاسی و دیپلماتیک میان اعضای شورای امنیت سازمان ملل، به عنوان تنها مسئول هدایت پرونده افغانستان در این شورا تعیین شده است؛ تحولی که از دید ناظران، بیانگر افزایش نفوذ پکن در معادلات بینالمللی مربوط به افغانستان به شمار میرود.
بر اساس این گزارش، چین در سال ۲۰۲۵ نقش «قلمدار» پرونده افغانستان را بر عهده گرفته است؛ جایگاهی که مسئولیت تهیه پیشنویس قطعنامهها، مدیریت مذاکرات و هماهنگی اسناد مرتبط با افغانستان در شورای امنیت را شامل میشود.
سکیوریتی کانسل ریپورت این تحول را یکی از نمونههای برجسته تأثیر رقابتهای ژئوپولیتیکی بر عملکرد داخلی شورای امنیت توصیف کرده و نوشته است که برای نخستین بار، یک عضو دایم شورا بهگونه کامل مدیریت این پرونده را در اختیار میگیرد.
در سالهای گذشته، این مسئولیت عمدتاً در اختیار اعضای غیردایم شورای امنیت قرار داشت، اما با پایان دوره عضویت جاپان در اواخر سال ۲۰۲۴، رقابت تازهای میان چین، پاکستان و کوریای جنوبی برای بهدست گرفتن این نقش آغاز شد.
طبق این گزارش، چین در ابتدا پیشنهاد داده بود که این مسئولیت بهصورت مشترک میان سه کشور انجام شود، اما ایالات متحده با رهبری پکن مخالفت کرد. اختلافها زمانی آشکارتر شد که در ماه فبروری سال ۲۰۲۵، چین و پاکستان یک پیشنویس قطعنامه درباره تمدید مأموریت یوناما ارائه کردند و تنها یک روز بعد، امریکا و کوریای جنوبی نیز متن جداگانهای را به شورای امنیت فرستادند.
این کشمکش سیاسی، شکاف موجود میان اعضای شورای امنیت درباره نحوه تعامل با طالبان و مدیریت آینده افغانستان را بیش از پیش نمایان ساخت. با این حال، پس از چند دور گفتوگو، دو متن در قالب یک پیشنویس واحد ادغام و در نهایت به اتفاق آرا تصویب شد.
پس از تصویب این قطعنامه، چین به عنوان تنها قلمدار پرونده افغانستان در شورای امنیت باقی ماند؛ موضوعی که به باور تحلیلگران، نشاندهنده تلاش پکن برای گسترش نقش خود در تصمیمگیریهای کلان سازمان ملل است.
گزارش همچنین تأکید میکند که چین در سالهای اخیر، بهویژه پس از بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱، روابط سیاسی و اقتصادی خود را با افغانستان گسترش داده و همواره بر همکاریهای منطقهای و تأمین ثبات در این کشور تأکید کرده است.
با وجود این تحول، ایالات متحده همچنان بخشی از نفوذ خود را حفظ کرده و ریاست کمیته تحریمهای افغانستان ذیل رژیم تحریمهای ۱۹۸۸ سازمان ملل را در اختیار دارد.
نویسندگان این گزارش نتیجه گرفتهاند که رقابت بر سر پرونده افغانستان اکنون به بخشی از رقابت گستردهتر قدرتهای جهانی، بهویژه میان چین، روسیه و کشورهای غربی تبدیل شده است؛ رقابتی که میتواند بر آینده سیاسی افغانستان و نوع تعامل جامعه جهانی با طالبان تأثیر مستقیم بگذارد.
نویسنده:سلیمه آریایی
