در ولایتهای بدخشان، تخار، قندز و جوزجان، شماری از شهروندانی که در اعتراضات اخیر اشتراک داشتهاند، از افزایش فشارها و روشهای تازه برای شناسایی و بازداشت معترضان خبر میدهند.
منابع محلی روز پنجشنبه، ۲۴ ثور، در گفتوگو با رسانه ها گفتهاند که پس از نشر تصاویر و ویدیوهای اعتراضات در رسانهها و شبکههای اجتماعی، نیروهای استخبارات طالبان تلاش کردهاند با استفاده از جزئیات ظاهری افراد، اشتراککنندگان اعتراضات را شناسایی کنند.
به گفته این منابع، در برخی مناطق باشندگان محل به مسجدها و مکانهای عمومی فراخوانده شدهاند تا نیروهای استخبارات بتوانند افراد حاضر در ویدیوها را شناسایی کنند. منابع میگویند در برخی موارد، به نوع لباس، کفش و وسایط افراد نیز توجه شده است.
چندین منبع در بدخشان و تخار ادعا میکنند که شماری از افراد پس از شناسایی بازداشت و برای بازجویی منتقل شدهاند. به گفته آنان، برخی بازداشتشدگان از فشار روانی و برخوردهای خشن سخن گفتهاند.
یک جوان در بدخشان که نخواست نامش فاش شود، گفته است پس از اشتراک در یک تجمع اعتراضی در ولسوالی ارگو و انتشار ویدیوی آن، چند روز بعد از سوی افراد وابسته به استخبارات طالبان بازداشت شد. او مدعی است که در جریان بازداشت، درباره برگزارکنندگان اعتراض و افرادی که شعار میدادند، از او بازجویی شده است.
در ولسوالی چاهآب تخار نیز یکی از معترضان گفته است که پس از نشر تصاویر اعتراضات در رسانهها، نیروهای استخبارات طالبان باشندگان محل را در مسجد جمع کرده و ویدیوها را به آنان نشان دادهاند. به گفته او، چند نفر پس از شناسایی به مکان نامعلومی منتقل شدند.
این منبع افزوده است که برخی از افراد پس از آزادی، از برخورد خشن و تهدید سخن گفتهاند. در همین حال، یک منبع در قندوز ادعا میکند که نیروهای طالبان تلاش کردهاند از معترضان تعهد بگیرند که دیگر در اعتراضات اشتراک نکنند.
به گفته این منبع، شماری از بازداشتشدگان برای چند روز در بازداشتگاه نگهداری شدهاند. در جوزجان نیز یک شاهد عینی میگوید که فضای ترس پس از اعتراضات بهگونه چشمگیری افزایش یافته است.
او افزوده است که بسیاری از جوانان از بیم بازداشت، تلفنهای همراه و حسابهای شبکههای اجتماعی خود را حذف یا پنهان کردهاند. همزمان، خانواده یکی از بازداشتشدگان در بدخشان ادعا میکند که عضو خانوادهشان پس از چند روز بازداشت، با وضعیت روحی نامناسب به خانه بازگشته است.
به گفته این خانواده، او از ترس بازداشت دوباره حاضر به صحبت علنی نیست. طالبان تاکنون بهگونه رسمی به این ادعاها واکنش نشان ندادهاند.
با این حال، نهادهای حقوق بشری در سالهای اخیر بارها نسبت به بازداشت، فشار و برخوردهای سختگیرانه با معترضان و فعالان مدنی ابراز نگرانی کردهاند.
افغانستان تحت حاکمیت طالبان در سالهای اخیر شاهد افزایش محدودیتها بر آزادی بیان، اعتراضات مدنی و فعالیتهای رسانهای بوده است و شماری از شهروندان میگویند فضای ترس و نظارت استخباراتی در بخشهای مختلف کشور گسترش یافته است.
نویسنده:سلیمه آریایی
