بازداشت نویدالله فطرت، آموزگار و منتقد طالبان، در شهر هرات با واکنش شماری از کاربران شبکههای اجتماعی و چهرههای سیاسی، مدنی و رسانهای روبهرو شده است. فطرت پیش از این طالبان را به استبداد و استفاده از دین برای اهداف قومی متهم کرده بود. طالبان او را روز چهارشنبه، ۴ سنبله، بازداشت کرده است.
بر اساس گزارشهای منتشرشده، یک خانواده نیز بهدلیل میزبانی از فطرت بازداشت شده است. مقامهای طالبان تاکنون درباره دلیل بازداشت این آموزگار و اعضای این خانواده توضیحی ارائه نکردهاند و جزئیات بیشتری درباره وضعیت آنان در دست نیست.
بازداشت فطرت واکنش گسترده چهرههای مدنی و روزنامهنگاران مدافع آزادی بیان را در پی داشته است. خالد قادری، خبرنگار و زندانی پیشین طالبان، در واکنش به این رویداد در شبکه اجتماعی اکس نوشت: «حکومتی که از دو کلمه نقد میترسد، به روپیهای نیارزد.»
خالد قادری نیز پیشتر بهدلیل انتشار مطالب انتقادی درباره طالبان بازداشت شده بود. او در ۲۶ حوت ۱۴۰۰ بازداشت شد و دادگاه نظامی طالبان در هرات او را به یک سال زندان محکوم کرد، اما پس از نزدیک به ۱۰ ماه از زندان آزاد شد.
بهار مهر، پژوهشگر و فعال سیاسی، فطرت را «نمونهای بزرگ از مقاومت مردمی در برابر ظلم و تداوم نقض حقوق و آزادیهای شهروندان» خوانده است. او گفته است که فطرت در داخل افغانستان «آگاهانه و یکتنه» در برابر طالبان ایستاده و از دفتر هیأت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان و نهادهای حقوق بشری خواسته است برای آزادی فوری او اقدام کنند.
جعفر عطایی، فعال مدنی، نیز در واکنش به بازداشت فطرت نوشته است که سخنگفتن آشکار در برابر طالبان در شرایط کنونی «نهایت فداکاری و خودگذری» است. او از کاربران شبکههای اجتماعی خواسته است اجازه ندهند فطرت فراموش شود و موضوع بازداشت او را به توجه نهادهای بینالمللی برسانند.
محمد صادق صداقت، فعال مدنی و خبرنگار آزاد، بازداشت فطرت را «مصداق بارز سرکوب آزادی بیان و خفقان اندیشه» دانسته است. او گفته است صدایی که در برابر ظلم و تعصب ایستاده، نباید در بند بماند و خواستار آزادی فوری و بدون قید و شرط این آموزگار شده است.
فهیم کوهدامنی، نویسنده و فعال رسانهای، نیز گفته است که فطرت از «تعصب، ظلم و ستم» انتقاد کرده و در پی عدالتخواهی بوده است. او بازداشت این آموزگار را با مواضع اخیرش مرتبط دانسته، هرچند طالبان تاکنون درباره علت بازداشت فطرت توضیح رسمی ارائه نکرده است.
طالبان فطرت را حوالی ساعت ۸ صبح چهارشنبه، ۴ سنبله، در نزدیکی چوک سینمای شهر هرات بازداشت کرده است. فطرت پیش از بازداشت، در ویدیویی که در شبکههای اجتماعی منتشر کرده بود، گفته بود: «شاید این آخرین ویدیوی من باشد، اما قبل از مرگ حقیقت را بیان خواهم کرد.»
فطرت در این ویدیو طالبان را متهم کرده بود که بر «اهداف قومی نقاب دینی زده است». او از طالبان خواسته بود دین را از سیاست جدا کند و این گروه را به ایجاد نظام استبدادی، برهمزدن نظم اجتماعی و استفاده سیاسی و قومی از دین متهم کرده بود.
شماری از شهروندان نیز در شبکههای اجتماعی بازداشت فطرت را حمله به آزادی بیان دانستهاند. فرینا جانباز در شبکه اجتماعی اکس نوشته است که طالبان توان شنیدن سخنان انتقادی را ندارد و فطرت باید آزاد شود. ذبیحالله یاری نیز گفته است: «آزادی بیان اگر نباشد، هیچگاه کشوری رشد نخواهد کرد.»
در مقابل، یک شهروند دیگر به نام دلاور شاه از مردم خواسته است برای جلوگیری از آسیبرسیدن به خود و خانوادههایشان، در شرایط کنونی سکوت کنند. این اظهارات بازتابدهنده نگرانی شماری از شهروندان درباره پیامدهای انتقاد از طالبان و احتمال فشار بر منتقدان و خانوادههای آنان در داخل افغانستان است.
نویسنده:سلیمه آریایی
