مونیکا ویت، متخصص پیشین ضدجاسوسی نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا، در سال ۲۰۱۳ و در حالی که ۳۴ سال داشت، موفق به دریافت ویزای ایران شد. بر اساس گزارش نشریه تایمز، او ماهها برای دریافت این ویزا تلاش کرده بود و پس از صدور آن، در پیامی به رابط خود در تهران اعلام کرد که در حال ترک ایالات متحده و «بازگشت به خانه» است.
طبق این گزارش، پیش از سفر او به ایران، افرادی مرتبط با سپاه پاسداران به تدریج او را شناسایی و جذب کرده بودند و فرآیند آموزشهای مرتبط با فعالیتهای اطلاعاتی برای او آغاز شده بود.
اهمیت پرونده مونیکا ویت به سطح دسترسی او به اطلاعات حساس ایالات متحده بازمیگردد. او به هویت منابع اطلاعاتی آمریکا در ایران دسترسی داشت و با شیوههای رهگیری ارتباطات خارجی آشنا بود. به همین دلیل، پناهندگی او به ایران از سوی برخی منابع، یکی از مهمترین موارد خیانت اطلاعاتی در تاریخ معاصر آمریکا توصیف شده است.
اکنون، بیش از یک دهه پس از این رویداد، همزمان با افزایش تنشها میان ایالات متحده، اسرائیل و جمهوری اسلامی ایران، برخی کارشناسان معتقدند که این فرد همچنان میتواند دارای ارزش اطلاعاتی برای ایران باشد. در همین زمینه، برخی تحلیلگران از او بهعنوان فردی با توان بالقوه تأثیرگذاری در حوزه اطلاعاتی یاد میکنند.
یکی از مقامهای دولت نخست دونالد ترامپ گفته است که مونیکا ویت «احتمالاً همچنان ذهن مقامهای افبیآی و سازمان سیا را به خود مشغول کرده است». همچنین برخی کارشناسان بر این باورند که آشنایی او با ساختارهای اطلاعاتی آمریکا میتواند در برخی تحلیلها و ارزیابیهای امنیتی مورد استفاده قرار گیرد. داگلاس وایس، معاون پیشین سازمان اطلاعات دفاعی آمریکا، پیشتر ارزیابی کرده بود که میزان توانایی او برای آسیبرسانی به ایالات متحده در مقیاس یک تا ده، حدود هفت یا هشت است.
مونیکا ویت که گفته میشود اکنون زنده است و تحت حفاظت در ایران زندگی میکند، در سال ۱۹۷۹ در شهر الپاسو ایالت تگزاس متولد شد. او در سال ۱۹۹۷، پس از درگذشت مادرش و قطع ارتباط با خانواده، به نیروی هوایی آمریکا پیوست. در این نیرو به عنوان تحلیلگر زبان رمزنگاریشده در واحد هواپیماهای شنود الکترونیک در ایالت نبراسکا خدمت کرد و چندین نشان افتخار از جمله مدال هوایی دریافت کرد.
او سپس برای آموزش زبان فارسی به مؤسسه زبان وزارت دفاع آمریکا در ایالت کالیفرنیا اعزام شد. در سال ۲۰۰۲ به عربستان سعودی فرستاده شد و در سال ۲۰۰۵ نیز حدود شش ماه در عراق خدمت کرد؛ دورهای که از پرتنشترین سالهای جنگ عراق محسوب میشود. در همین دوران، او به اسلام علاقهمند شد و مطالعه قرآن را آغاز کرد.
ویت در سال ۲۰۰۸ از نیروی هوایی آمریکا جدا شد، مدرک کارشناسی خود را از دانشگاه مریلند دریافت کرد و برای چند پیمانکار امنیت ملی کار کرد. در سال ۲۰۱۱ نیز در برنامه مطالعات خاورمیانه دانشگاه جورج واشنگتن ثبتنام کرد. به گفته برخی همکلاسیها، او در آن دوره دچار خشم و سرخوردگی بوده است.
کوری الیس، یکی از همکلاسیهای او، به تایمز گفته است که ویت درباره تجربههای دوران خدمت و آنچه آن را جنایتهای جنگی میدانست صحبت میکرد و به استفاده از پهپادها و تصاویر پهپادی اشاره داشت. این اظهارات در همان دورهای مطرح شد که حمله پهپادی ایالات متحده به انور العولقی، روحانی متولد آمریکا و عضو القاعده، در یمن انجام شده بود.
در سال ۲۰۱۲، مونیکا ویت برای شرکت در کنفرانسی با عنوان «کنفرانس بینالمللی هالیوودیسم» به تهران دعوت شد. این کنفرانس توسط سازمان افق نو برگزار میشد و موضوع آن بررسی نحوه نمایش ایران در صنعت سینمای آمریکا بود. دولت آمریکا بعدها این سازمان مستقر در تهران را به دلیل ارتباط با نیروی قدس سپاه پاسداران تحریم کرد. در جریان این سفر، او با نمایندگان سپاه پاسداران دیدار کرد و درباره تمایل خود برای پناهندگی صحبت نمود.
او سپس با مرضیه هاشمی، خبرنگار متولد لوییزیانا که به ایران مهاجرت کرده بود، ارتباط برقرار کرد. دولت آمریکا این فرد را به عنوان جذبکننده نیرو برای سپاه پاسداران معرفی کرده است. مونیکا ویت در همان سفر در مصاحبهای با صداوسیمای جمهوری اسلامی اظهار داشت که ابتدا قرآن را برای شناخت بهتر دشمن مطالعه کرده بود، اما بعد به این نتیجه رسیده که اسلام برخلاف آنچه در ارتش آمریکا به او گفته شده بود، دینی خشونتطلب نیست.
همکلاسیهای او گفتهاند که پس از بازگشت به دانشگاه جورج واشنگتن، او با حجاب ظاهر شد و اعلام کرد که مسلمان شده است. در سال بعد نیز ارتباط خود را با مرضیه هاشمی ادامه داد و برای دریافت ویزای گردشگری از طریق سفارت ایران در دبی تلاش کرد. در ژوئن ۲۰۱۳، او در پیامی اعلام کرد قصد دارد آموزشهای نظامی خود را به جای «شر»، در مسیر «خیر» به کار گیرد و در صورت شکست تلاشها، احتمال دارد موضوع را علنی کند.
دو ماه بعد، مونیکا ویت ویزای ایران را دریافت کرد و از طریق دبی به تهران سفر کرد. پس از این رویداد، تحقیقات فدرال درباره او آغاز شد و در این پرونده، نام رمز «کلاغ یاغی» برای او انتخاب شد. بر اساس کیفرخواست، مقامهای ایرانی در اختیار او آپارتمان و تجهیزات رایانهای قرار دادهاند تا فعالیتهایش تسهیل شود. او از زمان پیوستن به نیروی هوایی در سال ۱۹۹۷ تا حدود سال ۲۰۱۰ دارای مجوز دسترسی فوقمحرمانه بوده است.
گزارشها همچنین حاکی از آن است که او در سال ۲۰۱۶، در جریان بازداشت کوتاهمدت ده ملوان نیروی دریایی آمریکا توسط ایران، در برخی بازجوییها مشارکت داشته است. کارشناسان امنیتی معتقدند او میتواند در شناسایی افراد مرتبط با پروژههای حساس علیه ایران نقش داشته باشد.
برخی تحلیلگران میگویند دسترسی او به اطلاعات ضدجاسوسی ممکن است برای طرف مقابل ارزش اطلاعاتی ایجاد کرده باشد. داگلاس وایس در گفتوگو با تایمز گفته است که او در قلب ساختار ضدجاسوسی آمریکا فعالیت داشته و میتواند در تحلیل اطلاعات پراکنده نقش مؤثری ایفا کند.
مونیکا ویت همچنان از سوی ایالات متحده فراری محسوب میشود و در فهرست افراد تحت تعقیب افبیآی قرار دارد. این سازمان برای اطلاعاتی که منجر به بازداشت او شود، جایزهای به ارزش ۲۰۰ هزار دلار تعیین کرده است. بر اساس اعلام افبیآی، او به زبان فارسی مسلط است، احتمالاً در ایران زندگی میکند و ممکن است از نامهای مستعار «فاطمه زهرا» یا «نرگس ویت» استفاده کند.
مقامهای آمریکایی ادعا میکنند او با انتقال اطلاعات دفاع ملی، امنیت و برنامههای محرمانه این کشور را در معرض خطر قرار داده است. در مقابل، برخی گزارشها میگویند که او ممکن است همچنان در فعالیتهای مرتبط با ساختارهای اطلاعاتی ایران نقش داشته باشد.
در سالهای گذشته، تلاش برای جذب شهروندان آمریکایی و دیگر اتباع خارجی برای همکاریهای اطلاعاتی در منطقه افزایش یافته است. گفته میشود نیروی قدس سپاه پاسداران از برخی نشستها و کنفرانسهای بینالمللی به عنوان بستری برای ارتباطگیری و جذب نیرو استفاده کرده است.
جیسون برادسکی، مدیر سیاستگذاری سازمان اتحاد علیه ایران هستهای، در این زمینه گفته است که «سازمان افق نو» یکی از مجموعههایی بوده که به عنوان محل جذب نیرو برای سپاه پاسداران فعالیت داشته است.
نویسنده:سلیمه آریایی
