در حالی که افغانستان به دلیل افزایش جمعیت و بازگشت میلیونها مهاجر با کمبود شدید خدمات درمانی روبهرو است، محدودیتهای وضعشده بر تحصیل زنان در رشتههای پزشکی و قابلگی نگرانیها درباره افزایش مرگومیر مادران و نوزادان را بیشتر کرده است.
در بسیاری از مناطق روستایی افغانستان، زنان همچنان در خانه و بدون حضور قابله یا امکانات ابتدایی صحی زایمان میکنند؛ وضعیتی که قابلههایی مانند کریمه محمدی هر روز با آن مواجه هستند و آن را از نزدیک تجربه میکنند.
کریمه محمدی قابله است و در ولسوالی انجیل ولایت هرات در غرب افغانستان زندگی میکند. او و همکارانش در یک روستا به نام شکیبان، هر ماه بهطور میانگین حدود ۴۰ نوزاد را به دنیا میآورند. با این حال، او خود تجربه زایمان دشوار بدون حضور قابله را نیز داشته است که نزدیک به دو شبانهروز طول کشیده است.
او میگوید همین تجربه شخصی باعث شد به رشته قابلگی علاقهمند شود و در دوران نظام جمهوری در افغانستان در این رشته آموزش ببیند و فعالیت حرفهای خود را آغاز کند.
در سالهای حاکمیت پیشین طالبان، افغانستان با کمبود شدید قابله و پزشک زن روبهرو بود، اما پس از سال ۲۰۰۱ و تغییر نظام سیاسی، شمار زیادی از زنان توانستند در رشته قابلگی تحصیل کنند و به تدریج تعداد قابلهها در کشور افزایش یافت.
کریمه محمدی درباره کار روزانه خود میگوید که معاینات دوران بارداری از جمله بررسی فشار خون، وزن و وضعیت عمومی مادران را انجام میدهد و آنان را برای زایمان آماده میسازد. او میافزاید که کمک به مادران در زمان زایمان و نجات نوزادان برایش تجربههای ارزشمندی بوده است.
در سالهای اخیر و با بازگشت محدودیتها بر آموزش زنان در برخی رشتهها، گزارشها از کمبود دوباره قابلهها در مناطق مختلف افغانستان، بهویژه در نواحی روستایی، افزایش یافته است؛ موضوعی که باعث شده برخی زنان باردار همچنان بدون نظارت متخصصان زایمان کنند.
سازمان جهانی بهداشت اعلام کرده است که در افغانستان هر ساعت یک مادر به دلیل مشکلات قابل پیشگیری مرتبط با بارداری و زایمان جان خود را از دست میدهد. این سازمان میزان مرگومیر مادران را ۵۲۱ مورد در هر ۱۰۰ هزار تولد زنده اعلام کرده است.
در گزارش این سازمان آمده است که عواملی مانند فشار خون بالا، خونریزی شدید و زایمانهای دشوار از مهمترین دلایل مرگ مادران هستند و بسیاری از این موارد با دسترسی به خدمات صحی مناسب قابل پیشگیری است.
بر اساس برخی گزارشهای سازمان ملل متحد، در افغانستان حدود ۸ تا ۹ هزار قابله فعالیت دارند، اما کارشناسان تأکید میکنند که افزایش دسترسی به آموزش و خدمات صحی میتواند نقش مهمی در کاهش مرگومیر مادران و نوزادان داشته باشد.
نویسنده:سلیمه آریایی
