دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرایم سازمان ملل متحد در گزارش جهانی مواد مخدر ۲۰۲۶ هشدار داده است که کاهش بیسابقه تولید تریاک در افغانستان، همزمان با گسترش مواد افیونی مصنوعی، ساختار بازار جهانی مواد مخدر را دستخوش تغییر کرده است.
بر اساس این گزارش که روز جمعه، ۵ سرطان، منتشر شد، افغانستان تا سال ۲۰۲۲ حدود ۸۰ درصد تریاک غیرقانونی جهان را تولید میکرد، اما پس از اجرای ممنوعیت کشت خشخاش از سوی طالبان، تولید تریاک در این کشور با کاهش ۹۵ درصدی روبهرو شده است.
در این گزارش آمده است که سطح زیر کشت خشخاش از حدود ۲۳۲ هزار هکتار در سال ۲۰۲۲ به ۱۰ هزار و ۲۰۰ هکتار در سال ۲۰۲۵ کاهش یافته است. همچنین میزان تولید تریاک از ۶ هزار و ۲۰۰ تن به حدود ۲۹۶ تن رسیده است.
با وجود این کاهش چشمگیر، سازمان ملل اعلام کرده است که ذخایر باقیمانده تریاک در افغانستان احتمالاً تا پایان سال ۲۰۲۶ پاسخگوی بخشی از تقاضای بازار خواهد بود.
در گزارش تأکید شده است که هروئین دیگر تنها ماده غالب در بازار جهانی مواد افیونی نیست. به گفته سازمان ملل، دو تحول همزمان، یعنی کاهش شدید تولید تریاک در افغانستان و گسترش مواد افیونی مصنوعی قدرتمند مانند فنتانیل و نیتازینها، بازار جهانی مواد افیونی را به سوی یک تغییر بنیادین سوق داده است.
سازمان ملل هشدار داده است که کاهش عرضه هروئین، قاچاقچیان را به جستوجوی جایگزینهای جدید واداشته است. به گفته این نهاد، اختلال واقعی یا حتی تصور کاهش عرضه هروئین میتواند قاچاقچیان را به سمت مواد افیونی مصنوعی، از جمله فنتانیل، نیتازینها و دیگر مواد مشابه سوق دهد.
در این گزارش آمده است که مواد افیونی مصنوعی نسبت به هروئین ارزانتر، قویتر و تولید آنها آسانتر است و برخلاف هروئین، به کشت خشخاش وابسته نیست. سازمان ملل تأکید کرده است که ادامه این روند میتواند بازار جهانی مواد افیونی را از مواد گیاهی به سوی مواد مصنوعی تغییر دهد.
این نهاد همچنین اعلام کرده است که با وجود کاهش تولید، ذخایر تریاک افغانستان هنوز بهطور کامل مصرف نشده است و برآوردها نشان میدهد این ذخایر احتمالاً تا پایان سال ۲۰۲۶ دوام خواهد داشت.
بر اساس گزارش، ادامه کشفیات تریاک و هروئین در افغانستان و کشورهای همسایه، عمدتاً ناشی از همین ذخایر است. با این حال، حجم این کشفیات در مقایسه با سالهای پیش از ممنوعیت کشت خشخاش کاهش یافته و نشانههایی از کاهش عرضه در بازارهای جهانی نیز مشاهده میشود.
نویسنده:سلیمه آریایی
