وحید عمر، مسئول روابط عامه و استراتژیک نظام جمهوری و سفیر پیشین افغانستان در ایتالیا، میگوید که هدف ظاهری آخرین نشست رهبران سیاسی در ارگ در ۱۴ آگست ۲۰۲۱، جلوگیری از جنگ و خونریزی در کابل بود؛ اما پیام اصلی این نشست این بود که رئیسجمهور محمد اشرف غنی باید از قدرت کنار برود.
وحید عمر در صفحه فیسبوک خود نوشته است که در این نشست حامد کرزی، عبدالله عبدالله، فضلهادی مسلمیار، یونس قانونی، استاد خلیلی، استاد محقق، باتور دوستم، حنیف اتمر و شماری دیگر از رهبران سیاسی حضور داشتند. به گفته او، برای استاد سیاف نیز چوکی گذاشته شده بود، اما او در نشست حاضر نشد.
عمر میگوید فضای نشست بسیار متشنج بود. پس از تلاوت قرآن کریم، رئیسجمهور غنی میکروفون را به عبدالله عبدالله داد و گفت که آماده شنیدن صحبتهای رهبران است. عبدالله از حامد کرزی خواست که نخست صحبت کند.
بر اساس روایت عمر، کرزی در سخنرانیای احساسی درباره احتمال وقوع جنگ و خونریزی در کابل ابراز نگرانی کرد و گفت که خانواده خودش در کابل است و نمیخواهد فرزندانش را در خارج از کشور نگه دارد، در حالی که از درد و رنج فرزندان دیگر افغانها بیخبر باشد.
کرزی تأکید کرد که زمان تصمیمگیری و فداکاری فرا رسیده و باید از جنگ، خونریزی و ویرانی در کابل جلوگیری شود. پس از او، عبدالله عبدالله، استاد خلیلی، استاد محقق و یونس قانونی نیز صحبت کردند و به گفته عمر، پیام اساسی همه آنان یافتن یک راهحل سیاسی برای جلوگیری از جنگ در کابل بود.
وحید عمر میگوید اهمیت این تغییر موضع در آن بود که تنها یک روز پیش، در نشست امنیتی درباره مقاومت، ایستادگی و دفاع از کابل بحث شده بود؛ اما در نشست رهبران سیاسی در ۱۴ آگست، دیگر سخنی از مقاومت مطرح نمیشد.
به گفته او، در هفتههای گذشته رهبران جهادی از تواناییهای خود برای دفاع از مناطق مختلف کشور سخن گفته و از حکومت خواسته بودند که برای آنان سلاح، مهمات و امکانات دیگر فراهم کند؛ اما در آخرین نشست، به جای دفاع، بحث جلوگیری از جنگ غالب بود.
عمر میافزاید که رئیسجمهور غنی ظاهراً پیام رهبران را درک کرد و در پایان نشست گفت که با پیشنهادهای آنان موافق است. او دستور داد یک هیأت باصلاحیت تعیین شود تا به قطر برود و درباره تصمیم نهایی با طالبان گفتوگو کند.
در جریان نشست، یونس قانونی گفت که او و شماری دیگر از رهبران سیاسی به اسلامآباد دعوت شدهاند و میخواهند به پاکستان بروند. او از رئیسجمهور اجازه خواست، اما غنی مخالفت کرد و گفت که سفر رهبران سیاسی به پاکستان در چنین مرحله حساسی پیام مناسبی نخواهد داشت.
به گفته عمر، قانونی از این تصمیم ناراض شد و گفت که اگر لازم باشد، برای رفتن به پاکستان به اجازه کسی نیاز ندارد.
پس از آن، حنیف اتمر، عبدالله عبدالله، استاد خلیلی و اکرم خپلواک در مقابل قصر چارچنار گرد هم آمدند. بر اساس روایت عمر، اتمر نگران بود که پیام اصلی نشست به اندازه کافی واضح به رئیسجمهور منتقل نشده باشد.
به گفته عمر، اتمر و عبدالله عبدالله به این نتیجه رسیده بودند که خواست اصلی رهبران تنها توقف جنگ نبود، بلکه فراهم کردن زمینه برای کنار رفتن رئیسجمهور غنی از قدرت بود. اتمر پیشنهاد کرد که او و عبدالله دوباره با غنی دیدار کنند و موضوع را به صورت روشن مطرح سازند؛ اما اکرم خپلواک بعداً خبر داد که رئیسجمهور غنی حاضر به دیدار با عبدالله و اتمر نشد.
وحید عمر میگوید محاسبه رهبران سیاسی آن زمان این بود که مشکل اصلی طالبان با رئیسجمهور غنی است و اگر غنی از صحنه کنار برود، طالبان با سایر رهبران سیاسی درباره تقسیم قدرت به توافق خواهند رسید و احتمالاً یک حکومت مشارکتی تشکیل خواهد شد.
اما عمر در نوشته خود میپرسد: اگر طالبان بدون مقاومت جدی تا دروازههای کابل رسیده بودند و میدانستند که اراده جدی برای جنگ در کابل وجود ندارد، چرا باید قدرت را با سایر رهبران سیاسی تقسیم میکردند؟
او اضافه میکند که اگر طالبان میتوانستند تمام قدرت را از طریق زور به دست بگیرند، چه چیزی آنان را مجبور میکرد که تنها یک روز بعد در قطر این قدرت را با دیگر رهبران سیاسی تقسیم کنند؟
به گفته وحید عمر، پاسخ این پرسش در کمتر از ۲۴ ساعت آشکار شد.
نویسنده:سعید سمیر
