د تهران او واشنګټن ترمنځ د کړکېچ زیاتېدو او د تېلو د بیو لوړېدو په نړیوالو بازارونو کې د خوندي شتمنۍ په توګه د امریکايي ډالر غوښتنه ډېره کړې ده. په همدې حال کې، د جاپان ین ارزښت لا هم د تېرو څلورو لسیزو تر ټولو ټیټې کچې ته نږدې پاتې دی.
د ډالر شاخص، چې د یورو، ین او نورو مهمو اسعارو پر وړاندې د دې ارزښت اندازه کوي، د پنجشنبې په ورځ، د زمري په لومړۍ نېټه، په ۱۰۱.۱۱ کچه ثابت پاتې شو. دا شاخص ښيي چې د نړیوالو بازارونو د ترینګلتیا له امله پانګهوال د ډالر پېرلو ته مخه کوي.
د ایران د حکومت او متحده ایالاتو ترمنځ د تاوتریخوالي له بیا زیاتېدو سره، او هممهاله د تېلو د بیو لوړېدو، د نړیوال انفلاسیون په اړه اندېښنې هم زیاتې شوي دي. په داسې شرایطو کې ډېری پانګهوال د خطر د کمولو لپاره ډالر د خوندي شتمنۍ په توګه اخلي.
د برېنټ خامو تېلو د راتلونکو قراردادونو بیه له ۱.۳ سلنې څخه په ډېر زیاتوالي سره، هر بېرل ۹۵ ډالرو او ۳۱ سنټو ته رسېدلې. دا زیاتوالی وروسته له هغې رامنځته شو چې د امریکا پوځ اعلان وکړ، د ایران د حکومت پر ضد یې د بریدونو نوی پړاو پیل کړی دی.
په همدې وخت کې، د ایران له حکومت سره تړلو حوثیانو اعلان کړی چې د سعودي عربستان پر ضد د سمندري محاصرې په چوکاټ کې یې په سره سمندرګي کې د سعودي عربستان دوه د تېلو ټانکرونه په نښه کړي دي. دې پېښې د سره سمندرګي له لارې د تېلو د لېږد د لا ډېر ګډوډېدو په اړه اندېښنې زیاتې کړې دي.
د جګړو دوام او د انرژۍ د رسونې د ګډوډېدو خطر په داسې حال کې زیات شوی چې د تېرو پنځو میاشتو راهیسې د نړۍ د تېلو او ګازو زېرمې کمې شوي دي. دا وضعیت د انرژۍ په بازارونو کې د کمښت احتمال زیاتوي او اقتصادي اندېښنې لا پسې پیاوړې کوي.
د اسټرالیا د کامنوېلت بانک د نړیوال اقتصاد او د اسعارو بازار مشر، جوزف کاپورسو، رویټرز خبري اژانس ته ویلي، د انرژۍ د زېرمو کمښت دا معنا لري چې هرڅومره جګړې اوږدې شي، هومره به د تېلو او ګازو د کمښت احتمال هم زیات شي.
د هغه په وینا، د انرژۍ د بیو لوړېدل کولی شي پر نړیوال اقتصاد لا زیات فشار راولي، او همدا موضوع د امریکايي ډالر د ارزښت د پیاوړتیا لامل کېږي. د هغه په باور، که اوسنی بهیر دوام وکړي، د مالي بازارونو بېثباتي به هم زیاته شي.
د تېلو د بیو لوړېدو د امریکا د پورونو پر بازار هم اغېز کړی دی. د دې هېواد د دوه کلنو خزانې اسنادو ګټه د چهارشنبې په ورځ د تېرو ۱۷ میاشتو تر ټولو لوړې کچې ته ورسېده، چې دا د انفلاسیون په اړه د پانګهوالو د زیاتېدونکو اندېښنو څرګندونه کوي.
پانګهوال اندېښمن دي چې د انرژۍ د لګښتونو لوړېدل به د انفلاسیون فشارونه نور هم زیات کړي او د امریکا د مرکزي بانک له لوري د سود د کچې د بیا لوړولو احتمال به ډېر کړي. د راتلونکې اوونۍ د فدرال ریزرو د غونډې په اړه د سختو پولي سیاستونو تمه هم په نړیوالو بازارونو کې د امریکايي ډالر له ارزښت څخه ملاتړ کړی دی.
لیکواله:سلیمه آریایي
