ځايي سرچینې په هرات ولایت کې وایي چې طالبانو د وروستیو لاریونونو یو شمېر نیول شوي کسان، له څو ورځو توقیف وروسته او د هغوی له کورنیو څخه د ضمانت اخیستو په بدل کې خوشې کړي دي.
سرچینو د جمعې په ورځ، د غبرګولي ۲۹مه، رسنیو ته ویلي چې شاوخوا ۱۰ تنه هغه کسان خوشې شوي چې د جبرئیل سیمې او د طالبانو د والي د دفتر مخې ته په اعتراضي غونډو کې نیول شوي وو. خو د سرچینو په وینا، یو شمېر نور نیول شوي کسان لا هم په توقیف کې دي او د هغوی برخلیک روښانه نه دی.
یو خوشې شوی کس، چې د امنیتي اندېښنو له امله یې نه غوښتل نوم یې یاد شي، ویلي چې د هغوی خوشې کېدل د کورنیو د لیکلي ضمانتونو او د ځینو مشرانو او محلي څېرو د منځګړیتوب له لارې ترسره شوي دي.
هغه زیاته کړه: «موږ ته ویل شوي چې باید بیا د طالبانو د نظامي محاکمو په غونډو کې حاضر شو، ځکه لا هم د دوسیو په اړه وروستۍ پرېکړه نه ده شوې.»
دغه کس دا هم ادعا کړې چې نیول شوي کسان د بند پر مهال له سختو پوښتنو، شکنجې او وهلو ټکولو سره مخ شوي او ترې د هغو کسانو یا ډلو په اړه پوښتنې شوي چې د لاریونونو په تنظیم کې ښکېل ګڼل کېږي.
منتقدان دا اقدام د طالبانو له خوا پر کورنیو د فشار یوه بڼه بولي، څو هغوی د ضمانت منلو او د دې ډلې پر ضد له انتقاد او اعتراض څخه ډډه وکړي.
په هرات کې وروستي لاریونونه وروسته له هغې پیل شول چې راپورونه خپاره شول چې طالبان د حجاب د معیارونو د نه مراعت له امله په جبرئیل سیمه کې ښځې نیسي. دا اعتراضونه په چټکۍ سره پراخ شول او په ځینو مواردو کې د طالبانو د ځواکونو له مداخلې سره تاوتریخوالي ته واوښتل.
د نړیوالو بنسټونو د راپورونو له مخې، د دې ناآرامیو په جریان کې لږ تر لږه یو کس وژل شوی او یو بل ټپي کس وروسته د ټپونو له امله مړ شوی دی. خو د طالبانو چارواکو تر اوسه د دې پېښو په اړه واضح معلومات نه دي ورکړي.
د دې لاریونونو په دوام کې د هرات د طالبانو د والي د دفتر ترڅنګ بل لاریون هم ترسره شو چې د سرچینو په وینا، د پراخ امنیتي حضور او د لارو د تړل کېدو سره مل و. عیني شاهدان وایي چې دا غونډه وروسته له لنډ وخت څخه د هوایي ډزو او د یو شمېر لاریون کوونکو په نیولو سره پای ته ورسېده.
همدارنګه راپورونه وایي چې طالبانو ځینې کسان د لاریونونو د ویډیو اخیستو یا د امر بالمعروف له ځواکونو سره د شخړې په تور نیولي دي؛ هغه تورونه چې د قضایي بهیر جزئیات یې تر اوسه نه دي روښانه شوي.
سره له دې چې د نیول شویو کسانو یوه برخه خوشې شوې، ځايي سرچینې ټینګار کوي چې یو شمېر نور لا هم په توقیف کې دي او د هغوی د ساتنې ځای یا حقوقي وضعیت په اړه کره معلومات نشته؛ دا وضعیت په هرات کې د مدني لاریونونو سره د طالبانو د چلند په اړه اندېښنې زیاتې کړې دي.
لیکواله:سلیمه آریایي
