سرچینې رسنیو ته وايي چې د طالبانو او د ایران اسلامي جمهوریت ترمنځ په افغانستان کې د یو موبایل اپلېکېشن د پراختیا لپاره همکاري شوې ده، چې د کاروونکو څارنې امکان برابروي. د دغو سرچینو په وینا، دغه سافټویر کولی شي هوښیار وسایل او نور انټرنیټ ته وصل وسایل د څارنې سیسټمونو سره ونښلوي.
هغه سرچینې چې هویت یې پټ ساتل شوی دی، ادعا کوي چې یاد اپلېکېشن د پرمختللې څارنې وړتیاوې لري او کولی شي د سمارټ فونونو او نورو انټرنیټي وسایلو معلومات استخباراتي ادارو ته ورسوي. دا موضوع د کاروونکو د معلوماتو د لاسرسي د کچې په اړه اندېښنې راپارولي دي.
هم مهاله، د لندن سایبري امنیت کارپوهانو خبرداری ورکړی چې ناشناخته یا مشکوک اپلېکېشنونه ممکن حساس معلومات لکه د ځای موقعیت، د اړیکو لست، پیغامونه، د انټرنیټ د تاریخي مخینه، او د وسایلو د لاسرسي کچه راټوله کړي. هغوی ټینګار کړی چې په هغو چاپیریالونو کې چې د شخصي حریم محدودیتونه شدید وي، دغه وسایل کولی شي د پراخې څارنې لپاره وکارول شي.
له بلې خوا، هدایتالله هدایت، د طالبانو تر کنټرول لاندې د باختر خبري اژانس مشر، د ملي راډیو او ڼلویزیون له لارې د کیبورډ سافټویرونو د پراختیا خبر ورکړی دی. د ځینو شنونکو په نظر، دا د طالبانو اړوند بنسټونو د ټکنالوژۍ او ډیجیټل وسیلو په پراختیا کې د رول د زیاتوالي نښه ګڼل کېږي.
هم مهاله، ځینې راپورونه د ایران اسلامي جمهوریت د انټرنیټ د کنټرول، محدودیت او د کاروونکو د څارنې په برخه کې د تاریخي مخینې یادونه کوي. په دې چوکاټ کې، په افغانستان کې د انټرنټ محدودیت پراخې پرېکړې هم د طالبانو لخوا په تېرو وختونو کې رامنځته شوي دي چې د بشري حقونو ادارو او کاروونکو غبرګونونه یې راپارولي دي.
لیکواله:سلیمه آریایی
