ډیپلوماټ مجلې په یوه تازه تحلیلي راپور کې ویلي، چې طالبان واک ته له بیا رسېدو پنځه کاله وروسته هم له ایډیالوژیک پلوه نهدي بدل شوي، خو د خپلې لومړۍ واکمنۍ له تېروتنو یې زدهکړه کړې او د ټولنې د کنټرول او مدیریت لارې چارې یې پیاوړې کړې دي.
د ملګرو ملتونو یوه چارواکي دې مجلې ته ویلي، طالبان په بنسټیز ډول هماغه پخواني کسان دي، خو اوس د واک ساتلو او خپلو پیغامونو رسولو په برخه کې لا ډېر مهارت لري.
د راپور له مخې، که څه هم د ناټو او امریکایي ځواکونو له وتلو وروسته په افغانستان کې امنیت ټینګ شوی، خو دا وضعیت د خلکو د فردي ازادیو د محدودېدو او پراخې څارنې په بیه رامنځته شوی دی.
راپور زیاتوي، د طالبانو د کورنیو چارو وزارت په هوټلونو او عامه ځایونو کې د مېلمنو د هویت او تګراتګ ثبتول جبري کړي او په ټول هېواد کې یې د پلټنې ګڼې پوستې جوړې کړې دي.
په ورته وخت کې، د بشري حقونو د څار سازمان په خپل وروستي راپور کې ویلي، چې پر رسنیو سانسور او د بیان پر ازادۍ محدودیتونه سخت شوي دي. د راپور له مخې، خبریالان، د پوهنتونونو استادان او مدني فعالان د نیونو، شکنجې او ګواښونو له خطر سره مخ دي.
په ورته وخت کې، د بشري حقونو د څار سازمان په خپل وروستي راپور کې ویلي، چې پر رسنیو سانسور او د بیان پر ازادۍ محدودیتونه سخت شوي دي. د راپور له مخې، خبریالان، د پوهنتونونو استادان او مدني فعالان د نیونو، شکنجې او ګواښونو له خطر سره مخ دي.
د راپور په بله برخه کې راغلي، چې په افغانستان کې د کوکنارو کښت ۹۶ سلنه کم شوی او روږدي کسان په زور د درملنې مرکزونو ته لېږدول شوي دي؛ خو په مقابل کې یې نجونې له شپږم ټولګي پورته له زدهکړو بېبرخې دي او پر ښځو په عامه ځایونو کې د حضور او ټولنیزو اړیکو په برخه کې سخت محدودیتونه لګول شوي دي.
ډیپلوماټ مجله لیکي، چې افغانستان د طالبانو تر واکمنۍ لاندې له ژور اقتصادي بحران او پراخې بېوزلۍ سره مخ دی. د ملګرو ملتونو د شمېرو له مخې، تر ۱۷ میلیونو ډېر افغانان، چې د هېواد د ټول نفوس شاوخوا ۴۰ سلنه جوړوي، د خوړو له سخت کمښت سره مخامخ دي.
د راپور له مخې، د نړیوالو مرستندویه ادارو او ډیپلوماټیکو ماموریتونو له وتلو سره زرګونه کاري فرصتونه له منځه تللي او ښځې له کار کولو منع شوې دي. دغه وضعیت په داسې حال کې د خرابېدو په حال کې دی، چې افغان کډوال هم له بېلابېلو هېوادونو په جبري توګه بېرته لېږل کېږي.
لیکوال:سعید سمیر
