د افغانستان له خاورې څخه د وسلهوالو ډلو د فعالیتونو په اړه د سیمې د هېوادونو اندېښنې لا هم پر خپل ځای دي. چین، روسیه او یو شمېر نورو هېوادونو څو ځله له طالبانو غوښتي چې د هغو ډلو مخه ونیسي چې د سیمې امنیت ته ګواښ ګڼل کېږي.
په جنیوا کې د افغانستان سفیر، نصیر اندیشه، وایي د همدې ګډو امنیتي اندېښنو له امله ډېری هېوادونه د پاکستان د وروستیو بریدونو په اړه له احتیاطه کار اخلي او نه غواړي څرګند دریځ خپل کړي. د هغه په وینا، پاکستان دا مهال د ټيټيپي له ګواښ سره مخ دی او امکان لري چې په راتلونکي کې چین هم د ختیځ ترکستان اسلامي غورځنګ له ورته خطر سره مخامخ شي، نو ځکه هېوادونه هڅه کوي په دې موضوع کې بېطرفه پاتې شي.
د نړیوالو اړیکو څېړونکی میرویس بلخي هم باور لري چې د هند له لوري د پاکستان د بریدونو غندنه تر ډېره د نوي ډیلي او اسلاماباد ترمنځ د ستراتیژیکې سیالۍ برخه ده. د هغه په خبره، هند غواړي له دې فرصت څخه د پاکستان پر امنیتي سیاستونو نیوکه وکړي.
بل لور ته د نړیوالو اړیکو کارپوه مصطفی مدثر وایي، د طالبانو نړیواله انزوا هم د هېوادونو پر غبرګون ژور اغېز لري. د هغه په باور، ډېر حکومتونه نه غواړي داسې انګېرنه رامنځته شي چې ګواکې د پاکستان د بریدونو په غندلو سره د طالبانو ملاتړ یا هغوی ته مشروعیت ورکوي، په داسې حال کې چې اسلاماباد خپلې امنیتي اندېښنې د نړیوالو لپاره د منلو وړ ښودلي دي.
ورته مهال د افغانستان پخواني ولسمشر اشرف غني ویلي، افغانستان یوازې د پاکستان د بریدونو قرباني نه دی، بلکې د نړیوالې انزوا، د حکومت د مشروعیت د نشتوالي او د ملي اجماع د کمښت له امله هم زیان ویني.
د مالیې پخواني وزیر انورالحق احدي هم ویلي چې پاکستان د طالبانو له نړیوالې انزوا څخه په خپله ګټه استفاده کوي.
تر اوسه یوازې روسیې طالبان په رسمیت پېژندلي دي. مسکو وایي، دا پرېکړه یې د امنیتي اړتیاوو او له وسلهوالو ډلو سره د مبارزې په برخه کې د همکارۍ لپاره کړې ده.
سره له دې، ډېری لوېدیځ هېوادونه لا هم له طالبانو غواړي چې له ترهګرو ډلو سره خپلې اړیکې پرې کړي، او همدا موضوع د طالبانو له حکومت سره د عادي اړیکو د رامنځته کېدو پر وړاندې یو مهم خنډ ګڼل کېږي.
لیکوال:سعید سمیر
