د بریټانیا په ګډون ۱۲ هېوادونه پلان لري چې په راتلونکو لسو کلونو کې د اروپا د دفاعي وړتیا د پیاوړتیا لپاره د یوه نوي لرې واټن ویشتونکي توغندي د جوړولو په موخه له ۵۰ میلیاردو ډالرو څخه ډېره پانګونه وکړي. دغه پروژه، چې «د ژور واټن دقیق برید»نومېږي، ټاکل شوې د چهارشنبې په ورځ، د چنګاښ ۱۷مه، د ناټو په غونډه کې په انقره کې وڅېړل شي.
د بریټانیا د لومړي وزیر دفتر ویلي، دغه توغندی د دې لپاره طرحه شوی چې شاوخوا ۳۰۰ کیلومتره لرې هدفونه په لوړ دقت وولي. د پروژې په راتلونکو پړاوونو کې ښايي د دې واټن تر نږدې ۲ زره کیلومترو پورې وغځول شي. دا پروژه د ناټو له تر ټولو پرمختللو دفاعي پروګرامونو څخه ګڼل کېږي.
د بریټانیا لومړی وزیر، کییر سټارمر، به د ناټو د غونډې ترڅنګ د شاوخوا ۱۲ هېوادونو د مشرانو کوربه وي، څو د دې پروګرام پر جزییاتو خبرې وکړي. هغه ویلي، د بریټانیا په مشرۍ دا نوښت به په راتلونکو کلونو کې د ناټو د امنیت د خوندي ساتلو لپاره د اروپايي متحدانو همکاري نوره هم پیاوړې کړي.
د بریټانیا د بهرنیو چارو وزیرې، ایوېټ کوپر، هم ویلي چې د دې پروژې پلي کول د نړۍ د نوي امنیتي وضعیت څرګندونه کوي. هغې ټینګار کړی چې موخه یې د یوه ځواکمن ناټو په چوکاټ کې د لا ځواکمنې اروپا رامنځته کول او د امنیتي ګواښونو پر وړاندې د مخنیوي وړتیا لوړول دي.
د راپور له مخې، تمه نه کېږي چې دغه پروژه به تر ۲۰۳۰مې لسیزې مخکې عملي پړاو ته ورسېږي. د بریټانیا حکومت مخکې هم ژمنه کړې وه چې تر ۲۰۳۰ کال پورې به د دفاعي سکټور لپاره شاوخوا ۴۰۵ میلیارد ډالره پانګونه وکړي.
د امریکا ولسمشر، ډونالډ ټرمپ، څو ځله د ناټو له غړو غوښتي چې د دفاعي لګښتونو لویه برخه پر خپله غاړه واخلي. د دې ائتلاف غړو هم مخکې هوکړه کړې چې تر ۲۰۳۵ کال پورې به د خپل ناخالص کورني تولید ۵ سلنه د دفاع او امنیت برخې ته ځانګړې کړي.
سټارمر ټینګار کړی چې ناټو له روسیې سره د مخامخ جګړې په لټه کې نه ده، خو باید د خپلو ټولو غړو د دفاع لپاره بشپړ چمتووالی ولري. د بریټانیا حکومت هم ویلي چې د ناټو جنګي الوتکو تر اوسه له ۷۰۰ څخه ډېر ځل د هغو روسي الوتکو د رهګیرۍ لپاره الوتنې کړي چې د متحدانو هوايي حریم ته نږدې شوې وې.
په همدې حال کې، د اوکراین ولسمشر، ولادیمیر زېلېنسکي، د ناټو له غړو هېوادونو غوښتي چې کیف ته اړینه ده چې هوايي دفاعي سیستمونه ژر تر ژره برابر کړي. د بریټانیا د لومړي وزیر دفتر ویلي، د اوکراین د جګړې تجربې ښودلې چې لرې واټن ویشتونکې وسلې د روسي ځواکونو د عملیاتو او اکمالاتي لیکو په کمزوري کولو کې مهم رول لري.
بل لور ته، د کرملین ویاند، دمیتري پېسکوف، ویلي چې روسیه په انقره کې د ناټو غونډه له نږدې څاري. هغه زیاته کړې چې اوکراین ته د نویو وسلو لېږل به د روسیې د پوځي عملیاتو مخه ونه نیسي، او مسکو لا هم سیاسي او دیپلوماټیکه حللاره د دې شخړې د پای ته رسولو تر ټولو غوره انتخاب ګڼي.
لیکواله:سلیمه آریایي
